Pse Ishulli Harg mund të shkatërrojë tregun global të energjisë, ja çfarë paralajmërojnë analistët
Kriza në Gjirin Persik po kalon nga një fazë tensioni gjeopolitik në një krizë reale të furnizimit me energji, ndërsa analistët paralajmërojnë se çdo goditje ndaj Ishulli Kharg mund të shkaktojë një tronditje globale në tregjet e naftës dhe gazit.
Sulmet ndaj Teheran, goditjet iraniane ndaj infrastrukturës energjetike në vendet e Gjirit dhe problemet në Ngushtica e Hormuzit kanë ndryshuar natyrën e konfliktit, duke e kthyer atë nga një kërcënim potencial në një krizë reale të furnizimit me energji.
Analistët theksojnë se infrastruktura energjetike nuk konsiderohet më një zonë e paprekshme, pasi sulmet ndaj objekteve të karburantit dhe porteve kanë thyer një tabu të krijuar pas luftërave të mëparshme të Gjirit. Nga ana tjetër, Teherani ka treguar se është i gatshëm të eksportojë kostot e konfliktit te fqinjët e tij në rajon.
Në këtë kontekst, Ishulli Kharg konsiderohet pika më kritike për ekonominë iraniane, pasi përmes tij kalon pjesa më e madhe e eksporteve të naftës së vendit. Çdo goditje ndaj këtij objekti do të hiqte një pjesë të madhe të naftës iraniane nga tregu dhe mund të detyronte Iran të reagojë me sulme të reja ndaj infrastrukturës energjetike në Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahrein apo Katar.
Nëse goditjet përhapen në disa pika të sistemit energjetik të Gjirit – përfshirë eksportet e LNG-së nga Katari dhe transportin detar përmes Hormuzit – tregjet globale mund të përballen me një krizë të shumëfishtë që do të prekë çmimet e naftës, gazit, transportin detar dhe sigurimet.
Tensionet janë rritur edhe pas deklaratave të liderit të opozitës izraelite Yair Lapid, i cili ka sugjeruar publikisht goditjen e qendrës energjetike iraniane në Kharg. Sipas analistëve, kjo deklaratë mund të ulë koston politike për qeverinë e Benjamin Netanyahu nëse vendos të ndërmarrë një hap të tillë.
Ekspertët paralajmërojnë se një përshkallëzim i tillë do të kishte pasoja të menjëhershme në tregjet globale, duke rritur çmimet e energjisë dhe duke vënë nën presion ekonomitë e mëdha, veçanërisht në Evropë dhe Azi. Në një skenar të tillë, qeveritë mund të detyrohen të përdorin rezerva strategjike të energjisë dhe masa emergjente për të përballuar rritjen e kostove.
Historikisht, Ishulli Kharg ka qenë një objektiv i rëndësishëm edhe gjatë luftës Iran–Irak, kur sulmet ndaj tankerëve dhe infrastrukturës energjetike synonin të dobësonin ekonominë iraniane. Edhe sot, rreth 80% e eksporteve të naftës së Iranit kalojnë përmes këtij ishulli, duke e bërë atë një nga pikat më kritike të sistemit energjetik global.
